Crematie Sima Sneevliet

SIMA SNEEVLIET OVERLEDEN (1923-2013)

Sima_Small.jpg

Op 2 april 2013 is Sima van Veen-Sneevliet op negenentachtigjarige leeftijd overleden. Ze is de dochter van Sima Zjolkovski en Henk Sneevliet. Sima is op 9 april gecremeerd op Westerveld. De bloemen zijn later bij het monument waar de as van haar vader ligt, neergelegd. Op de plechtigheid spraken Ellen Santen, Igor Cornelissen, Henk Smeets, Rina Hilarius en Dick de Winter. Het Sneevliet Herdenkingscomité wenst familie en vrienden veel sterkte met dit verlies.

 

Crematorium_WesterveldP1110222_Small.jpg

Toespraak Ellen Santen

Mijn naam is Ellen Santen. Kleindochter van Mien Sneevliet, de laatste vrouw van Henk Sneevliet.

Ik wil u iets vertellen over het bewogen leven van Sima, dochter van de Russische Sima Zolkovski en Henk Sneevliet. Zij waren begin 20er jaren in China,  als vertegenwoordigers van de Communistische Internationale ( de Komintern). Henk was nauw betrokken bij de oprichting van de Communistische Partij van China en hielp daar bij de opbouw van de beweging. Uit hun vriendschap is de kleine Sima voortgekomen. Haar moeder vertrok weer naar Rusland en Simaatje werd 18 september 1923 in de Oekraine geboren.

Acht maanden na haar geboorte verhuisde Simaatje met haar moeder naar Nederland, waar haar ouders in 1926 gingen trouwen. Het huwelijk hield 2 jaar stand.

Daarna ontmoette Henk mijn oma Mien en later gingen ook zij trouwen.. Simaatje noemde mijn oma ‘Tante Mien”. Omgekeerd noemde mijn moeder Bep de nieuwe man van haar moeder ‘Oom Henk”.

Simaatje kwam regelmatig op de Overtoom, waar mijn oma haar met open armen ontving. Zij gaf haar lekker te eten, naaide mooie jurkjes voor haar en mijn moeder Bep wandelde vaak met Simaatje in het Vondelpark als ze Toetjoeh de hond uitlieten. Ook was Simaatje erbij toen haar vader in 1933 vrij kwam na vijf maanden gevangenisstraf wegens opruiing tijdens de muiterij op de Zeven Provinciën en ze maakte zijn triomfantelijke verkiezing mee “Uit de cel in de Tweede Kamer”.  Zij was apetrots op hem en hij hield zielsveel van zijn dochter.

Groot was dan ook het verdriet toen Simaatje op 10 jarige leeftijd met haar moeder naar haar geboorteland , de Sovjet Unie , terugging. Zij stuurde hem nog één brief, maar verder contact was onder Stalins terreur onmogelijk.

Er viel een grote stilte. Het moet onverdraaglijk geweest zijn om niet te weten waar zij was, hoe het met haar ging en of ze nog leefde. Op onverwachte momenten werd “Oom Henk” door verdriet overmand. Bijvoorbeeld bij het huwelijk van mijn ouders Bep en Sal. Op de Overtoom was een koffietafel verzorgd , zijn plaats aan het hoofd van de tafel bleef leeg. Hij was naar zijn werkkamer vertrokken. Toen mijn oma hem uiteindelijk had overgehaald om toch te komen knikte hij even, zei geen woord; zijn ogen waren rood. Mijn vader schrijft in “Sneevliet Rebel”: “Zou Oom Henk hebben gehuild ? Om Pam natuurlijk. Pim en Pam. En zijn dochtertje Sima, die misschien al ergens getrouwd was in Rusland met een jongen die hij niet kende, en zonder dat hij het wist.” Henk bleef altijd op zoek naar nieuws over haar. In 1940 hoorde hij van zijn tandarts dat Sima getrouwd was met een officier van het Rode Leger. “Op een heel vreemde manier was de tandarts het te weten gekomen, maar het schijnt waar te zijn”., schrijft mijn vader in 1971.

Maar hoe is het Sima vergaan in Rusland ???? Groot is onze vreugde als zij in 1988 ineens boven water komt. Sima en mijn moeder Bep vallen elkaar na zoveel jaren in de armen. Igor Cornelissen zal hier over vertellen.

Sima nodigt Huib, mijn vroegere man, en mij uit om die zomer naar Moskou te komen. Wij logeren bij haar in haar 1-kamerflatje, terwijl onze tent op de camping staat. Zonder officiële toestemming mag zij geen gasten ontvangen. Tot diep in de nacht hebben we gepraat. Sima wil alles weten over haar vader. In 3 dagen tijd sleept ze ons overal naar toe. Naar Hotel Lux, waar zij in 1923 met haar vader en moeder op een kamer woonde , de Duitsche School waar zij met vele andere emigrantenkinderen op had gezeten. Een school waar altijd de angst heerste of er weer iemand opgepakt zou worden en verdwijnen. We wandelen over de Arbat en bezoeken een “vrijmarkt”in een groot park. Kunstenaars verkopen hun schilderijen , er worden batches verkocht met politieke leuzen tegen de bureaucratie, mensen staan in kleine groepjes te discussiëren. Sima geniet ervan en laat het ons met trots zien. Dat dit nu mogelijk is ! Ook bezoeken we de grote, nu lege, synagoge van Moskou..

Sima vertelt ons ’s avonds als we in haar keukentje zitten te eten dat ze zich erg alleen voelt en dat ze weg wil uit de Sovjet Unie. Door haar slechte ervaringen is zij erg cynisch geworden.

Zij is blij, want zij heeft net toestemming gekregen om naar Nederland te komen. Zij gaat trouwen met Theo en in Zandvoort wonen.

 Zij geeft Russische les in mijn huis in Amsterdam , daarna gaan we dan  samen naar films van Woody Allen, Simone Signoret , we bezoeken musea en we eten kaasfondue bij Bern op de Nieuwmarkt. Het is één grote inhaal voor haar.. ’s Avonds laat gaat zijn dan weer naar Theo in Zandvoort.

 Jaren later , na de dood van Theo, kom ik een keer bij haar langs als zij een boek van Tourgenjev zit te lezen. “Het is één grote chaos in mijn hoofd, ik kan het niet onthouden” , zegt zij. Ze kan het niet uitstaan. Het gaat langzamerhand achteruit.

In het “Huis aan de Duinen” is het in het begin wel moeilijk voor Sima , maar op een gegeven moment heeft zij het geaccepteerd. “Het lijkt hier wel een hotel” Ik krijg hier goed te eten en alles wordt verzorgd”.  Haar hele leven had zij onzekerheid over haar bestaan, ze leefde uit veiligheid onder een andere naam, altijd de angst om iemand te verliezen, vele malen verhuizen. Zij werd een overlever die zich in alle omstandigheden wist te handhaven. Zij wist er weer iets van te maken, ook in het Huis aan de Duinen. Mede dank zij de goede zorgen van Renée en Rina.

Sima heeft zelf vaak afscheid moeten nemen in haar leven. Vandaag nemen wij afscheid van haar. U krijgt nu een jiddisj afscheidslied “Azoy lang” te horen.

Dag lieve Sima….

 

memorial2_Small.jpg

Bloemen voor Sima

Toespraak Henk Smeets

Mijn naam is Henk Smeets. Ik ben een kleinzoon van de zus van Henk Sneevliet, Christien. Van de familie in Vught. Voor onze generatie achterneven en –nichten was Henk Sneevliet veraf en dichtbij. Veraf, omdat hij er al niet meer was toen wij geboren werden, maar óók omdat hij behoorde tot een andere politieke en religieuze wereld. Maar ook dichtbij, omdat hij een oom was, waar in de familie toch met een zekere trots over verteld werd, vanwege zijn strijd tegen Hitler, zijn ultieme offer, en zijn rol in Indië, Rusland en China. Er zijn dan ook door heel wat neven en nichten van  mijn generatie spreekbeurten en scripties gemaakt over ‘Ome Henk’. Tijdens onze zoektocht naar die verre oom stuitten we ook op Simaatje, de dochter van Henk. De ‘kleine Sima’, zoals Henriëtte Roland Holst haar noemde, omdat er ook een ‘grote Sima’ was, haar moeder.  In 1942 schreef Henriëtte in het ‘In Memoriam’ voor Henk Sneevliet:

                ’t aanvallig kind, dat een Russin hem baarde,

                Nam de donkre moeder mee terug

                Toen zij weerkeerde naar haar eigen aarde

Zou ze nog leven, vroegen wij ons af. We waren er niet gerust op.

En toen verscheen in 1988 opeens een artikel van Igor Cornelissen, waardoor bleek dat Sima nog leefde en zelfs in Nederland was geweest. Weer wat later bleek ze naar Nederland te zijn teruggekeerd. We maakten kennis en bezochten elkaar. Wij ontdekten een Russische tak van de familiestamboom en Sima ontdekte de familie in Vught. We gingen bij elkaar op bezoek, bezochten het onderduikadres van Henk Sneevliet (het huis van mijn oma), kwamen samen voor de onthulling van het Sneevlietpad in Den Bosch en mijn zus Rietje gaf haar dochter Janna ‘Sima’ als tweede naam.

Al snel bleek dat het Sima dwars zat dat zij formeel niet de naam van haar vader kon voeren. Ze wilde onder de naam Sneevliet verder. Het was een oude studiegenoot van mij, Arnoud Willems, advocaat in Amsterdam, die de juridische mogelijkheden ging verkennen. Maar helaas, omdat Sima geboren was voordat Henk met haar moeder was getrouwd, was erkenning van het vaderschap destijds niet vastgelegd. Henriëtte Roland Holst constateerde dat in 1926, toen ze Sima in een officieel document moest vermelden: vermelding ‘als het dochtertje van Sneevliet’ ging niet, omdat zij immers niet als zoodanig geldt. Arnoud kwam tot de conclusie dat dat vaderschap niet alsnog kon worden geformaliseerd, omdat de vader intussen was overleden. Een teleurstelling. Sima zou wel naamsverandering kunnen aanvragen, maar de erkenning van Henk Sneevliet als vader was niet meer mogelijk. En daar ging het om! Enkele jaren later (1998) belde Arnoud met de vraag of Sima nog geïnteresseerd zou zijn in de erkenning. De wet was namelijk veranderd. Een erkenningsprocedure kon nu wel worden opgestart. Dat gebeurde, met als gevolg dat Sima op 22 november 1999 de geslachtsnaam kreeg van Hendricus Josephus Franciscus Marie Sneevliet, haar vader. Bladerend in Sima’s boek over haar jaren in Rusland ontdekte ik afgelopen week de opdracht die zij er in had geschreven: ‘Aan Henk van Henks dochter’. Zo wil ik haar blijven herinneren: Henks dochter, die na een bewogen leven in Zandvoort belandde, ons verbazend met haar energie. Henks dochter die na een aantal jaren langzaam maar zeker haar geheugen kwijtraakte, aanvankelijk tot haar grote ergernis. En die tenslotte verzorgd moest worden in het Huis in de Duinen, waar haar vuur langzaam doofde. We mogen dankbaar zijn voor die zorg. Maar extra dank zijn we verschuldigd aan de familie Santen, die door de jaren heen veel voor Sima heeft gedaan, aan Rina Hilarius die heel knap en tactvol de belangen van Sima in de laatste jaren heeft behartigd, en aan Sima’s zus Renée die tot het laatst haar zus met zorg en liefde heeft omringd, óók als Sima daar regelmatig niet van gediend was. Lieve Renée, je hebt het goed gedaan!

 

SAM_0065_Small.JPG

Sima Sneevliet en haar zus Renée Swart

Toespraak Igor Cornelissen

Crematie Sima Sneevliet,

Ik bezoek het laatste jaar weer zeer frequent het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, die rijke bron voor de geschiedenis van de arbeidersbeweging. Ik zoek gegevens over iemand die op de achtergrond een rolletje speelde. Ik zoek vooral naar de menselijke factor. Dat is lastig. Over conflicten scheuringen, afsplitsingen, ruzies en royementen staan de bladen en tijdschriften vol. Over de persoonlijke drijfveren vind je soms iets in meer persoonlijke brieven. Dan lees ik over verliefdheden, mislukkende huwelijken, de dood van een naaste, geldgebrek, het brood dat op de plank moet komen.

Sima Sneevliet, die wij hier herdenken, was voor een deel het slachtoffer van die menselijke factor. Daar was ze zich heel goed van bewust. Ze vertelde erover toen ik haar in april 1988 sprak. Die ontmoeting zal ik niet licht vergeten. Ik was journalist, werkte in Amsterdam en belde zoals gewoonlijk eenmaal per dag naar mijn huis in Zwolle om mijn oudste zoon te vragen of er nog berichten waren binnengekomen. Vaak antwoordde hij  dat hij vergeten was wie er gebeld had. Die keer zei hij: “Ja, en ik geloof dat het dit keer wél belangrijk is. Het was een vrouw uit Moskou die zegt dat ze de dochter van Henk Sneevliet is.”

Dat moest kleine Sima zijn die in 1934 met haar moeder naar de Sovjetunie vertrok en haar vader nooit meer zag.

 Sima en ik spraken af in Americain op het Leidseplein omdat ik wist dat haar vader daar vaak koffie dronk. Het werd de meest emotionele reportage uit mijn loopbaan. Over haar vader wist ze weinig. Eigenlijk alleen dat hij in de oorlog als anti-fascist was doodgeschoten. Daarom had ze onder Gorbatsjov toestemming gekregen naar Nederland te reizen om zijn graf te zoeken. Ik had een tas vol met boeken, artikelen en brochures over en van Sneevliet meegenomen. Ze keek haar ogen uit. Dat er zoveel aandacht voor haar vader bestond! , een man wiens naam in de Sovjetunie niet genoemd kon worden omdat hij als ‘trotskist’ bekend stond en dus een vijand van de arbeidersklasse was.

We zijn naar de Jacob van Lennepkade gelopen waar ze als kind had gewoond; en ze herinnerde zich de huisarts die haar pillen had voorgeschreven tegen de kinkhoest. En lag daar aan de overkant van het kanaal niet de Jordaan? En leefde Bep nog, de stiefdochter van vader Henk?

De volgende dag nam ik haar mee naar Bep en Sal Santen die al evenzeer ontroerd waren door het weerzien met de kleine Sima en foto’s bewaard hadden en veel andere persoonlijke  dingen. Ik bracht haar bij de weduwe van Ab Menist en andermaal kwamen kleine herinneringen boven die wonderwel op elkaar aansloten. Een volgende dag zijn we naar het reeds genoemde Instituut gegaan waar het meterslange archief van haar vader wordt bewaard en een medewerkster een deel van de collectie had uitgestald. Sima kon het allemaal moeilijk verwerken. Het was te veel.

 En al die tijd had ik haar verteld over haar vader en de beweging die hij vertegenwoordigde in de Kamer en de Amsterdamse gemeenteraad. Toen moest ik háár vragen stellen want mijn beroep was journalist. Ik kreeg in Vrij Nederland alle ruimte. Twee pagina’s op het oude krantenformaat, met schitterende foto’s.

Ik heb haar toen ook gevraagd wat voor iemand ze eigenlijk was. Als kind werd ze vaak rood in haar gezicht en als ze dat merkte werd ze nog roder. Ze was vaak onzeker, ze twijfelde nogal eens. Naar macht of roem had ze nooit gestreefd. In politiek had ze niets gezien. In het land waar ze een halve eeuw had gewoond, had ze behalve menselijkheid en vriendschap vooral corruptie, leugen en bedrog meegemaakt. Dat de standbeelden van Lenin werden opgeruimd, deed haar geen verdriet. Dat was vooral goed. Onder Lenin was de onderdrukking begonnen.

We zijn samen met haar dochter Natasja  naar de jaarlijkse herdenking op Westerveld gegaan. Daar tekende ze de presentielijst met de naam Sima Sneevliet. Het was, vertelde ze mij, de eerste keer dat ze op die manier haar naam zette. In Rusland had haar moeder haar voor de veiligheid  een andere naam gegeven. De menselijke factor had uiteindelijk gezegevierd! Ze was weer de dochter van haar vader op wie ze trots kon en mócht zijn. 

Sima Sneevliet was een slimme, schrandere en humorvolle vrouw. Van haar leerde ik nog méér te letten op de menselijke factor.

Vaarwel Sima.

Igor Cornelissen (Driehuis Westerveld, 9 april 2013)

 

 

SAcha1_Small.jpg

Sacha, de zoon van Sima Sneevliet voor het monument op Westerveld.

 

Toespraak Dick de Winter

Beste aanwezigen,

Ik ben Dick de Winter, voorzitter van het Sneevliet Herdenkingscomité. Elk jaar op of om de 13e april - dat is de datum dat de verzetsstrijders van het Marx-Lenin-Luxemburg Front in 1942 werden vermoord -  worden die bij het monument op Westerveld herdacht. Dit jaar is dat op zondag 14 april, over enkele dagen. 

Ik hoorde van Ellen Santen die met Bob de Wilde steeds bij Sima op bezoek kwam, dat het niet goed met haar ging. Dat was eigenlijk al lange tijd zo. Jaren terug was al op herdenkingen merkbaar dat dementie sluipend had toegeslagen. Keek je in haar vroeger zo scherpzinnige en pientere ogen dan merkte dat er in de spiegel van de ziel iets veranderd was. Aanwezigen herkende ze vaak niet meer, namen vervaagden. Ze had het er zelf moeilijk mee.

Ik weet het nog. Het was een hele gebeurtenis toen Sima in 1988 voor de eerste keer op de herdenking op Westerveld aanwezig was. De vijfenzestigjarige dochter van Henk Sneevliet. Hoe zou die er uit zien? Kon je iets herkennen van haar vader Henk? Hoe waren haar gedachten over zijn ideeëngoed?

Ze leerde Theo van Veen kennen. Hij was weduwnaar van de dochter van Johan Roebers. Roebers was gedurende vele jaren gemeenteraadslid voor RSP en RSAP in Deventer, verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog voor het Marx-Lenin-Luxemburg Front en net als Henk Sneevliet vermoord. Theo was al jarenlang lid van ons Sneevliet Herdenkingscomité. Sima en Theo trouwden. Sima kwam na  de angst en onderdrukking in de stalinistische Sovjet Unie in een heel andere wereld terecht. Met al haar intelligentie, nieuwsgierigheid en gedrevenheid ging er een wereld voor haar open. Theo heeft er alles aan gedaan om dat leven zo goed mogelijk te maken. Als hij me belde was hij even enthousiast als Sima wanneer haar kleinkinderen kwamen logeren.

Sima wist in 1956 al dat haar vader de oorlog niet had overleefd. Als Tasscorrespondent werkte ze in Wenen waar ze artikelen uit Amerikaanse, Duitse en Engelse kranten vertaalde. Sima was taalgevoelig; bij de allereerste ontmoeting op Westerveld was het opmerkelijk dat ze zo goed Nederlands sprak. Als kind had ze dat in Amsterdam geleerd, en wonder boven wonder onthouden. Alleen uitdrukkingen en de taal schrijven, dat gaf problemen.

Sima schreef in 1994 het boek Mijn jaren in stalinistisch Rusland. Radio en tv aandacht waren het gevolg. Ze kreeg een druk leven. Ze hield ook van sociaal contact. Als we in Zandvoort op visite waren kon je haar geen groter plezier doen dan lang te blijven, liefst mee te eten en te praten. Ze was in 1992 aanwezig bij de grote herdenking van het Sneevliet Herdenkingscomité in het Haarlemse Hotel Lion d’Or waar de chinese professor Li Yuzhen - ze schreef een biografie over Sneevliet - aanwezig was, daar een toespraak hield in het Russisch die Sima vertaalde. Met het Herdenkingscomité ging ze ook mee naar de onthulling van Henk Sneevliet-straatnaambordjes in verschillende gemeenten.

Was Sima “politiek”? Nee, dat niet meer. Na alle negatieve ervaringen in de Sovjet Unie was dat te begrijpen. Sima was hier gelukkig, vertelde ze me. Met de steun van Theo, familie en vrienden. Daar kunnen we blij om zijn. En bewondering uitspreken voor de veerkracht die ze heeft getoond om een zwaar leven met zovele veranderingen, angst en verdriet emotioneel aan te kunnen.

Het Sneevliet Herdenkingscomité is zeer erkentelijk voor het feit dat op de overlijdenskaart vermeld is dat naast bloemen “een donatie voor het monument op Westerveld op prijs wordt gesteld”. Het monument is helaas na haast 70 jaar in verval en er is veel geld nodig het op te knappen. Namens het Sneevliet Herdenkingscomité wens ik de familie en vrienden veel sterkte met dit verlies.

 Dick de Winter,  9 april 2013

Herdenking Westerveld 14 april 2013

Toespraak Dick de Winter

Beste vrienden/aanwezigen,

Fijn dat jullie vandaag weer hier aanwezig zijn. Gisteren, om 8 uur ’s morgens op maandagmorgen, 71 jaar geleden vielen de schoten.

Also a warm welcome to Bonnie Triyana, historian from Indonesia. We are happy that you attend our commemoration. I hope that you will also have the possibility to go with us to De Dwarsligger. We can eat and drink there and of course you can talk with everyone. OK?

Ik wil eerst ook mijn excuses aan Jaap Haije aanbieden. In de convocatie heb ik geschreven dat hij de neef van Ab Menist was. Fout, hij is de kleinzoon en dat had ik natuurlijk moeten weten.

CIMG2671_Small.jpgDick de Winter

Achter ons is het monument dit jaar grondig aangepakt, gerenoveerd. We constateerden vorig jaar al dat er stenen aan de achterkant hadden losgelaten. Navraag leerde dat er nog veel meer moest gebeuren om het monument in stand te houden. Er moest worden uitgehakt, gemetseld en gevoegd. Ik denk dat het goed gebeurd is.

De kosten waren hoog voor ons comité: €3600. Op onze site (sneevlietherdenking of sneevlietherdenkingscomite) is al geschreven als dat mogelijk is een bijdrage aan het herstel te leveren. Elke bijdrage, hoe klein ook, is welkom.

Overleden:

R. Polak, Baarn

J. Linnebank, Amsredam

H.A. Dolleman uit Beverwijk. Ongetwijfeld familie van Willem Dolleman, gefusilleerd. Zie hierachter monument.

G.J. Koeslag uit Opheusden. Familie van Jan Koeslag die ook gefusilleerd werd. Zie hier achter. Ik kom er nog op terug een andere keer.

S. Putmans, Oostelbeers.

Ik wens de familieleden veel sterkte.

En dan Sima Sneevliet, de dochter van Henk Sneevliet en Sima Zjolkovski

en Fritjof Tichelman. Daar wil ik langer bij stilstaan.

Eerst over Sima Sneevliet die afgelopen 2 april overleed en die op 9 april hier op Westerveld gecremeerd werd. Van ons herdenkingscomitélag er een bloemstuk op de kist. Het was een waardige afsluiting van haar leven. Ellen Santen, Rina Hilarius, Igor Cornelissen, Henk Smeets en ik hebben daar gesproken. Op de overlijdenskaart stond dat naast bloemen een bijdrage voor het monument op prijs werd gesteld. Wat wij natuurlijk ook op prijs stellen. 

Ik hoorde van Ellen Santen die met Bob de Wilde steeds bij haar op bezoek ging in Zandvoort waar ze in het zorgcentrum Huis in de duinen verbleef, dat het niet goed ging. Dat was eigenlijk al lange tijd zo. Jaren terug was al op herdenkingen hier merkbaar dat dementie had toegeslagen. Keek je in haar vroeger zo scherpzinnige en pientere ogen dan merkte dat er iets veranderd was. Haar zus Renée Swart en haar vriendin Rina Hilarius hebben Sima in die moeilijke fase geweldig geholpen.

De Perestrjka van Gorbatsjov in 1988 maakte het voor Sima - ze was toen 65 jaar- mogelijk definitief naar Nederland te komen. De jaren van isolatie, berichten die niet tot de bevolking konden doordringen, was voorbij. Ze maakt contact met Igor Cornelissen die voor Vrij Nederland schreef. Op de herdenking van dat jaar leerde ze Theo van Veen kennen die lid was van ons herdenkingscomité. Ze trouwden.

Kleine Sima was de dochter van haar Russische moeder Sima Zjolkovski. Ze was in China verwekt door Henk Sneevliet. Grote Sima werd Sneevliets derde vrouw. Om onder andere politieke redenen - Sima bleek een fantieke Stalinaanhangster- scheidden ze in 1934. Ze vertrok met haar zus en nieuwe vader Jef Swart naar de SU.

Sima wist in 1956 al dat haar vader de oorlog niet had overleefd. Als Tassscorrespondent werkte ze in Wenen waar ze artikelen uit Amerikaanse, Duitse en Engelse kranten vertaalde. Sima was toch taalgevoelig; het was opmerkelijk dat ze zo goed Nederlands sprak. Als kind had ze dat in Amsterdam geleerd. Alleen uitdrukkingen en schrijven dat gaf problemen.

Sima schreef in 1994 het boek Mijn jaren in stalinistisch Rusland. Radio, tv aandacht waren het gevolg. Ze ging mee naar onhulling van straatnaambordjes. Na de armoede en angst in de SU was de zekerheid in Nederland een ware opluchting. Ze was gelukkig in Nederland. Ook omdat inspanningen van advocaat Arnout Willems ertoe haden geleid dat Sima werd erkend als dochter van nederlander Henk Sneevliet.

Aan politiek deed ze niet meer. Te begrijpen na alle doorstane ellende in de SU.

Via de stichting STER maakte ze zich sterk voor armlastigen in Rusland. Ze bracht zelf dat geld naar Rusland tot dat niet meer kon vanwege de haar geestelijke problemen.

Opvallend is Sima’s grote mentale veerkracht na alles wat ze in haar leven heeft mee gemaakt. Lees haar boek maar.

Ik wens de familie en vrienden veel sterkte met dit verlies.

Op 20 juni 2012 overleed historicus Fritjof Tichelman. De laatste jaren moest hij helaas door ziekte op onze bijeenkomsten verstek laten gaan. Dat meldde hij altijd trouw. Daarvoor was hij een bekende verschijning en sprak hij soms op onze bijeenkomsten. Hij besteedde veel aandacht aan een studie van Indische Sociaal-Democratische Vereniging (ISDV), opgericht door Henk Sneevliet. Het resulteerde in een prachtig boek waarin de rol van de Politieke Opsporingsdienst en de geheime dienst via de bronnen prachtig werd belicht. Ook schreef hij een biografie van Henk Sneevliet. Het is in vele talen vertaald.

Fritjof Tichelman was verbonden aan het IISG, het Internationaal Instituut voor Sociale geschiedenis, waar hij hechte samenwerkte met zijn collega Emile Schwidder. Zij maakten samen een heruitgave van het Proces Sneevliet. Velen van u kennen hen ongetwijfeld van dat instituut.

Fritjof was, dat heb ik ervaren, altijd heel hulpvaardig. Als ik hem belde omdat ik iets wilde weten voor een artikel stond hij direct klaar om literatuur aan te dragen om het probleem/de vraag van alle kanten te bekijken. Voor velen is hij belangrijk geweest bij hun marxistische vorming.

Fritjof Tichelman was een telg uit een Indonesische familie. Voor studie kwam hij naar Nederland. Hij begon zijn politieke carrière in de democratisch socialistische studentenorganisatie Politeia. Ik denk aan de bekende foto waarbij hij en anderen uit protest op straat zaten om de protesteren en aandacht te vragen voor de gevangenneming van Sal Santen. Vanaf midden jaren zestig was hij een belangrijk lid van de leiding van de Nederlandse sectie van de Vierde Internationale en actief redacteur van het blad De Internationale. Ook speelde hij in de jaren na de Cubaanse revolutie een belangrijke rol in de solidariteitsbeweging met Cuba en het Cuba-bulletin dat ook bij ons thuis gelezen werd. 

Na zijn afstuderen werd hij medewerker van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, IISG, en werd hoofd van de Azië afdeling. Na die tijd was hij nog wetenschappelijk directeur. Zijn onderwerp was de studie van de zogenaamde Aziatische productiewijze en hoe klassenformaties in Azië, met name in China en Indonesië, anders vorm kregen dan in Europa.

Ik wens de familie veel sterkte.

Ik wil nog even kort terugkomen op de onthulling van het informatiebord op 11 november 2012 vlakbij de ingang van kamp Amersfoort. In de convocatie stond al kort iets; op onze site staat het uitgebreider.

Op die precieze plaats van executie werden de leden van het Marx-Lenin-Luxemburg Front gefusilleerd en begraven. De samenwerking met de medewerkers van kamp Amersfoort is altijd prima geweest. Op de 11e november werden we eerst in het museum ontvangen door de directeur.

Jaap Haije hield bij het informatiebord in het bos een toespraak, daarna volgde de onthulling.

Theo Hartogs uit Amersfoort was er ook bij. Hij stuurde later dit gedicht dat zijn gevoelens  die middag weergeeft. Hij heeft  er ook voor gezorgd dat er dit jaar op 13 april, dus gisteren, bloemen zijn gelegd.

 

Buig nooit

Een zonnestraal verwarmt de plek

Een vogel fluit

En begroet de bezoekers

De stilte van het bos, gepast doorbroken

Verdriet vertolkend.

Harten geraakt, een traan rolt.

Verdriet verandert, wordt woede,

Zet zich om  in verbondenheid,

Verandert In strijdbaarheid.

De geest van de doden

Vermengd met optimisme,

Laat ons voelen

Dat een offer, wat verdriet geeft,

Nieuw verzet baart:

Drang naar vrijheid

Waarvoor zij hun leven gaven.

In iedere actie nu, in ieder vlammend betoog

Klinkt de oproep van deze mannen:

Buig nooit voor je onderdrukker

<1 minuut stilte>

 

Toespraak Ron Blom

Geachte aanwezigen,

Elk jaar staan we hier stil bij waar deze mannen en hun vrouwen voor stonden.

En dan blikken we ook altijd weer graag terug naar het heden. De mensen voor wiens monument we hier staan zouden het niet anders gewild hebben.

CIMG2676_Small.jpg

Ron Blom

Ik moet dan bijvoorbeeld denken aan de demonstratie van de medewerkers in de thuiszorg van afgelopen zaterdag. Zesduizend zorgwerkers verzamelden zich in Den Haag.

Zij en hun medestanders (werknemers en gebruikers van de zorg, consumenten) verzetten zich tegen de afbraak van de thuiszorg, tegen de flexibilisering, tegen de afbraak van de welvaartsstaat als gevolg van de economische crisis.

Het lijkt er sterk op dat we de vakbeweging weer van de grond af aan moeten opbouwen. Een vakbeweging die democratisch, strijdbaar en effectief is. De mannen die we hier gedenken waren ook actief in de vakbond, meestal in het door Sneevliet geleide Nationaal Arbeidssecretariaat (NAS).

Ik zag daar in Den Haag veel activisten die niet moegestreden zijn en op hun manier een bijdrage blijven leveren aan de strijd hier en nu.

Ik bespeur ook wat meer openheid en geneigdheid tot samenwerking.

Ik sta hier ieder jaar mede stil om vooruit te komen. Dat is niet altijd makkelijk. Maar het kan en het moet…voor onze voorgangers, voor onze kinderen en kleinkinderen, maar ook voor onszelf!

 

Toespraak Bonnie Triyana

A Virus Named Sneevliet

Ladies and gentlemen, friends and comrades,

 I am grateful to Mr. Dick de Winter the chairperson of Sneevliet Herdenking Committee who together with Mr Emile Schweider of IISG have encourage me to be here to commemorate Henk Sneevliet.  Next to this I would like to say thanks to family of Henk Sneevliet. I have talked to some of you, your story about Sneevliet is moving and inspired me so much. 

CIMG2673_Small.jpgBonnie Triyana

As a younger generation from Indonesia learning my nation’s history, I am proud with the fact that Henk Sneevliet marked a presence in Indonesia’s past. His existence was far from a greedy profiteering Dutch on a colonized land.  On the contrary, he came with a deeper calling: to instill an exploited nation a consciousness of class system.

Sneevliet is a fighter figure, whose lifetime was dedicated to humanity and to win the dignity of those oppressed by colonialism and imperialism.  Though his presence in Indonesian history was a brief one, from 1913-1918, it brings huge implication towards long-term changes in Indonesia.

The way he perceived Indonesian was not as an object of exploitation, but as an equal human being and fellow compatriot to set free and attain victory. Sneevliet established labor union for railway employees VSTP and later social-democratic association ISDV, which were his significant contribution to empower labor community in Indonesia from the grip of colonialism.

Sneevliet was a teacher as well as inspiration for the movement community in Indonesia. Semaun, one of the leftist personage in Indonesian history, was the first native inspired by Sneevliet. Semaun later became a main figure in the freedom movement of Indonesia.

The influence of Sneevliet’s progressive thinking was infectious. Like a virus, his courage and strong will quickly transmitted to various freedom movement activists and their communities. From Semaun to Darsono, his influence spread to Haji Misbach and Mas Marco Kartodikromo.

As a young man living in a land once lived by Sneevliet, where he risked his life for a colonized nation, I have the utmost respect to Sneevliet. He was a person stood firm on the principles of justice and equality. A man beyond his time: to fight social justice when disparity was flourishing; to struggle against capitalism when it was at full force; and one legendary stubborn anti-fascist.

Today, you and I, all of us here gather in remembrance of a human being, a father, a grandfather, a brother, and a friend who had spent his whole life for other people’s life. 

To him I bow down, in greatest respect, and allow me in the name of my forefather, back in Indonesia, to thank Henk Sneevliet for his role in our history: the history to fight for freedom from a nation perpetually striving.

Thank you.

Amsterdam, 14 April 2013.

 

Gedichten op 14 april 2013.

Voorgedragen door Ger Groenenboom:

Ger_CIMG2678_Small.jpg

Ger Groenenboom

De Crisis

De jager jaagt, maar vindt geen buit,

gaat door met alsmaar confereren

met al die andre hoge heren

die ook niets hebben willen leren,

maar helaas hun spel is uit.

 

Ze hebben allen schuld eraan,

de wereldwijde bankencrisis,

en alles wat er verder mis is,                        

dat stinkt en daardoor niet zo fris is

De graaiers zijn vrij-uit gegaan.

 

Maar Kees-Jan, hoe of je ook mag heten,

jij gelooft nog in herstel   

van ’t door jou gewenst bestel,

de graaiers willen dat ook wel,

maar jullie kunnen het vergeten.

 

Alleen een nieuwe maatschappij,

gegrondvest op gelijke rechten,:

geen meesters meer, geen knechten,

dat is de zaak waar wij voor vechten,

die maakt de mensen eindelijk vrij.


Spotvogel

 

De vluchteling

Ik hoop dat je nooit hoeft te schreeuwen,

van angst of honger of pijn.

Ik hoop dat je nooit hoeft te kijken,

als je dochter brutaal wordt verkracht.

Ik hoop dat je nooit hoeft te zwijgen,

omdat je eens zei wat je dacht.

Ik hoop dat je nooit wordt getreiterd,

omdat je iets anders gelooft.

Ik hoop dat je nooit hoeft te huilen,

als alles is weggeroofd.

Ik hoop dat je nooit hoeft te zien,

dat het land onder je ogen verbrandt.

Ik hoop dat je nooit hoeft te smeken,

om asiel in een veilig land.

 

Maar stel dat het zou gebeuren,

dan hoop ik voor jou en voor mij

op een land dat ons zal omarmen

en zegt: “Kom maar hier, je bent vrij!”

 

Uit: Nieuwsbrief Vrouwen voor Vrede Nijmegen

 

Slachtpartij in Syrie

Syrie bloedt en staat in brand,

omdat er weer zo ’n potentaat,

voor ’t behoud van zijn politiestaat

het eigen volk te pletter slaat,

in dat door God verlaten land.

 

Grijsaards, kinderen en ook vrouwen,

worden dagelijks uitgemoord,

’t gekerm wordt wereldwijd gehoord.

maar wie heeft hier het laatste woord,

waarop men kan vertrouwen.

 

De wereld toch blijft doof en stom,

ze gaan alleen daar praten,

maar vullen daarmee ook geen gaten,

zodat ze Assad moorden laten.

Men kijkt er naar en draait zich om

 

Hoe veel doden mag hij nog gaan?

 

Spotvogel